भदौ १० गते भोटेकोशीमा आएको विनाशकारी बाढीले नेपाललाई फेरि एउटा असहज प्रश्नको सामुन्ने उभ्याएको छ—हामी विपद् भएपछि उद्धार गर्ने देश मात्र बन्ने कि विपद् आउनुअघि जोखिम बुझ्ने र त्यसको अन्तर्राष्ट्रिय मूल्यसमेत माग गर्ने देश बन्ने ? भोटेकोशीको त्यो उर्लिएको पानी केवल एउटा नदीको असामान्य बहाव थिएन । त्यसले हिमालयको बदलिँदो भू–जलवायु प्रणाली, कमजोर पूर्वाधार, जोखिममा रहेका बस्ती र जलवायु परिवर्तनका कारण बढ्दै गएको अनिश्चितताको एउटा भयावह चित्र देखाएको छ । घटनाको प्रारम्भिक कारणबारे अनुसन्धान र वैज्ञानिक विश्लेषण अझै विकसित हुँदैछ । त्यसैले यसलाई सरलीकृत रूपमा ‘हिमताल विस्फोट’ मात्र भन्नुभन्दा हिम–चट्टानको ठूलो mass movement बाट उत्पन्न flash flood/debris flow का रूपमा बुझ्नु वैज्ञानिक रूपमा बढी सावधानी हुन्छ । यही सावधानी भविष्यका विपद् बुझ्ने आधार पनि हो । तर कारणको अन्तिम वैज्ञानिक वर्गीकरण जे भए पनि एउटा तथ्य निर्विवाद छ—हिमालयमा जोखिमको स्वरूप बदलिँदैछ ।एउटा विपद्को आर्थिक आकार
राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणको नेतृत्वमा गरिएको प्रारम्भिक Rapid Damage and Needs Assessment (RDNA) ले भोटेकोशी–रसुवा बाढीबाट ४ खर्ब ८ अर्ब २८ करोड रुपैयाँभन्दा बढीको क्षति तथा नोक्सानी भएको आकलन गरेको छ । पुनर्निर्माण र पुनर्स्थापनाका लागि मात्र ७ खर्ब २३ अर्ब ३१ करोड रुपैयाँ आवश्यक पर्ने देखिएको छ । बाढीबाट ७,५७० निजी घर, ४८ सार्वजनिक भवन, १८ विद्यालय, सात स्वास्थ्य संस्था र ३० सांस्कृतिक सम्पदामा क्षति पुगेको छ । ६९ किलोमिटर सडक र ३७ मोटरेबल पुल प्रभावित भएका छन्, जसमध्ये ३३ वटा बगेका छन् । ६८ झोलुंगे पुलमा पनि क्षति पुगेको छ । ऊर्जा पूर्वाधारमा भएको क्षति अझ गम्भीर छ । ७५९ मेगावाट क्षमताका १३ जलविद्युत् आयोजना र..........Read Full article भोटेकोशीले दिएको जलवायु चेतावनी
