Skip to main content

Posts

कबिता:- निदाउने कोशिश

मिति: २०७९ मङसिर १५ म अँध्यारो को अन्धकारमा, यो सुनसान रातमा, लाल्टिन जस्तै उज्याला तिम्रा साथहरुमा सिरानी राखेर  थोरै मायाका सम्झनाहरु  मनको लड्डु सङ्गै चाखेर, पनि त एक्लै निदाउने कोसिस गर्दैछु! यो खाडीको रापले, कुन जुनीको श्रापले, ललाटमा लेखेको भाग्यरेखा बोकेर यादहरुले तिम्रो, अनि बाध्यताले, यो निधार बजारेर अनि ठोकेर पनि त एक्लै निदाउने कोसिस गर्दैछु! मन त्यतै अड्किन्छ ती नानी अनि बाबुमा सम्झनाका तरेलीहरु सुसेलिदै आउछन, रहदैन मन यो काबुमा! पुगे साथीभाई, कोही शिखरमा म त अड्किरहेछु, लागिरहेछ कयौ बाध्यता अनि  च्यापिएका रहरहरुको जन्जिरमा सम्झिने बस एक छिन श्वास रोकेर, अनि साहुको रिण अनि बन्दकी बोकेर, पनि त एक्लै निदाउने कोसिस गर्दैछु! तीन बर्ष अघिको भाईटिका सम्झेर, मन आउँछ, भकभकाउछ यो छाती, कहिलै पोखिन्छु अनि, दिदिबहिनी अनि राखी सम्झेर, एताको पीडा अनि घरको घाउ सम्झेर, किन थर्थराउछ यो छाती ? सपनीमा, देउराली भञ्ज्याङ अनि गाउँ सम्झेर, गार्हो हुदोरहेछ,  टाढै बसेर कमाउन पनि, सकिदोरहेनछ एक्लै बसेर रमाउन पनि तै पनि आमा बा को आशा भरोसा अनि  परिवारको सपनाको लागि, कहिलै नचु...

म बनु

गोरख बहादुर धामी (बिचमा) म सानै कुराले नबगु, छोटा अनि निम्छरा, ग्याष्ट्रीकहरु नभगु, नजलु सानै रापले, ठानु नसकिउला श्रापले, जानु, कमजोरी हुन्छन्  ढाकिदैनन माफले, म ठानु, म केही ठानेरै बाचु, मनका बह, नकही सबैलाई, हलुका मै नबही सबैलाई, म बनु हावालाई उडाउने हावा, म बनु लाभालाई चिस्याउने लाभा, म के बन्न सक्दिन, सबै बन्न सक्दिन, तर बनु असललाई पनि बन्न मन लाग्ने असल बनु,  पसलले किन्नै नसक्ने पसल बनु, म बनु ! म आफै बनु, म बनु म आफै  असल बनु!!!! म मै बनु, मै असल  बनु, असललाई पनि बन्न मन लाग्ने असल!!

कविता : त्रासद बर्षा र विकास

 बगेर जाउ या बहेर, सम्झाएरै जाउ या कहेर, तिम्रो आगमनले धर्ती रसिलो हुन्छ, तिमी भित्रै भिज या सतहमै रहेर! तिमी एक सत्य हौ, काकाकुलको लागि आधिपत्य हौ! खडेरीले तिमीलाई खोज्छ, हरित बन्न बृक्षले तिमीलाई नै रोज्छ! तिमी आउछौ, गड्याङगुडुङ गरि रौद्र रुपमा, आह्लादित बनाउछौ, गर्मी अनि धुपमा! उडिरहेको धुलो बस्छ, पातपातको फोहोर खस्छ, मलिनता भित्र पस्छ! शालिनता प्रवेश गर्छ! दुनियाको मैलो पखालिन्छ, धर्ती मातामा परेका चिरा जति, पालैपालो टालिन्छ! तिमी व्यन्जना हौ, तृष्णाको भनिन्छ उपहार हौ कृष्णको, तर कहिले काहीँ धर्तिलाई छक्याउछौ, आफ्नो धर्म सम्झेरै हो कि बिर्सेर, कि त मनुष्यको कायापलट देखि तर्सेर, धर्ती उछिट्याउछौ, अनि बाढी बनेर बगाउछौ! हुन त अविरल पर्नु, सुरु भए पछि सफा नगरी नरोकिनु, पृथ्वीका प्रत्येक तृष्णाहरुको तृखा मेट्नु, अनि रुखको लहरा पहरा देखि जरा भेट्नु तिम्रो पनि त चाहना हुन सक्छ! बेला मौका प्रेमिल बन्ने बाहना हुन सक्छ, नपाउदा, ती जडित लहरा र जरा सङ्ग झुम्मिन, छिरेको हुन सक्छौ, उजाड चिराहरुमा, पृथ्विको अरिकल धमनी र शिराहरुमा, प्रेमी नभेटिदाको पिडामा, विवश भैदिएको हुन सक्छौ, निरश भै दिएको...

कविता शिर्षक : पाठ

 बिष्लेषण गर्न छोड्नु पर्छ, स साना टुक्राहरुलाई, स साना मनहरुलाई, र अनुभव गर्नु पर्छ जोडिएको वातावरण अनि जनजिबनलाई! आफुलाई सुधार्न अझै बाकी छ, मैले हेर्नू छ,चुपचाप भएर, अनि लेख्नु छ, साना साना ठाउँ मा भएका दमनहरुलाई! 'म' भौतिक लडाई लड्न कति तत्पर बनु? र कति सङ्ग बेसरम भएर रिपु बनु, कतिलाई सकिएका, सकाईएका र सकिन लागेका ठानु, हो, सकाउन त 'म'लाई पनि सकाउछन खोज्लान, दुनिया सकाउने ले, अब निशब्द भै आफै जानूँ, आफैले आफैलाई शान्त ठानुँ! र अरुले कसैलाई बनाउन र सकाउन सक्दैनन भन्ने जानूँ! दैबले ठगेका निर्धनहरुलाई, आत्मा सकिएका बेघरहरुलाई, बालुवा बिनाका अनि छाल बिनाका बगरहरुलाई, तन्किनै नसकिएका अनि तन्काउदा टुटेका रबरहरुलाई! एकै मालामा उनेर पढ्न सक्नु छ, उनीहरुको मनमा गड्न सक्नु छ! साना साना कृयाकलापहरुमा, कहि बिछोड अनि आलापहरुमा, कतै का पुण्य अनि जानी नजानी भएका पापहरुमा, कसैले लगाई दिएका नजर, अनि लागेका श्रापहरुमा दबोचिएर दबिएको जीवन पढ्नु छ, हो, त्यसैमा गडेरै त अघि बढ्नु छ। 'म' त्यतिमै कहाँ सकिउला र? बिचबाटोमै कहाँ बहकिउला र? चहकिलो रापले जिन्दगीको चिसो हटाउनु छ, आफैले आ...

आखिर किन ?

म त उनमा पनि भेडा देख्छु आखिर किन ? जता ततै जगेडा देख्छु आखिर किन ? सताएर हो या सताइएर हो थाहै भएन चोखो प्रेममा पनि बखेडा देख्छु आखिर किन ? भन्नेहरुले भन्ने गर्छन मगज अनुसारको दृस्टी तर दुनियालाई नै हेडा देख्छु आखिर किन ? समाज रंगभेदी छ भन्छन धेरै धेरै ले तिनकै आखामा कचेरा देख्छु आखिर किन ? उचाई प्राप्त गर्नेहरुको अनि देश हल्लाउनेहरुको पनि चिहान माथि नै डेरा देख्छु आखिर किन ?

नेपालमा पालिएका बाख्राका जातहरु (बिशेस सामाग्री )

स्थानीय जातका बाख्राहरु नेपालमा मुख्यतया चार जातका स्थानीय बाख्राहरु पाल्ने गरेको पाईन्छ । यी चारै जातका बाख्राहरु भौगोलिक क्षेत्रका आधारमा बर्गिकरण गरिएको छ  । तराई क्षेत्रमा तराई बाख्रा, तल्लो तथा मध्य पहाडी क्षेत्रमा खरि, उच्च पहाडी क्षेत्रमा सिन्हाल तथा उच्च हिमाली क्षेत्रमा च्याङ्ग्रा जातका बाख्राहरु पाइन्छन् । यि स्थानिय जातका बाख्राहरु यस प्रकार छन् । क) तराई बाख्रा  नेपालको तराई क्षेत्रतिर पाइने जातको बाख्रालाई तराई बाख्रा भनिन्छ । यो शुद्ध जातको बाख्रा नभएर भारतीय जातको बाखा जमुनापारीको गुणहरु जस्तैः माथि उठेकोे नाक, झुण्डिएको लामो कान भएकोले यसलाई जमुनापारिको खच्चड पनि भनिन्छ, यद्यपी यसबारे अध्ययन अनुसन्धान हुनु जरुरी देखिन्छ ।   यो बाख्रा मझौला आकारको र विभिन्न रंगको भएता पनि प्रायः खैरो शरिरमा सेतो धर्सो रहेको हुन्छ । यो बाख्रा दूध तथा मासु दुवैको लागि उपयुक्त मानिन्छ । यसको शारिरीक तौल करिव १८ देखि ३५ किलोग्रामसम्म हुन्छ । सालाखाला १५ महिनाको उमेरमा पहिलो पटक व्याउने र खरी तथा तराई बाख्राको प्रजनन् क्षमतामा धेरै समानताहरु पाईन्छन् । गर्मी ठाउँ...

प्रधानमन्त्री कृषि आधुनिकीकरण परियोजना

परिचय :   कृषि क्षेत्रको उत्पादन र उत्पादकत्व बृद्धि गर्ने स्पष्ट मार्गचित्रका साथ कृषि उपजको उत्पादनका लागि आवश्यक प्रविधिक तथा उत्पादन सामग्रीको व्यवस्था, बाली/वस्तु उत्पादनमा यान्त्रिकरण, प्रशोधन तथा बजारीकरणको लागि आवश्यक पूर्वाधारको व्यवस्था जस्ता क्रियाकलाप मार्फत  कृषि क्षेत्रको आधुनिकीकरणको परिकल्पना परियोजनाले गरेको छ । यो परियोजना स्वदेशी सोच, स्वदेशी लगानी र आन्तरिक संस्थागत जनशक्तिबाट तयार गरिएको कृषि विकास रणनीति  कार्यान्वयनको सहयोगी  परियोजना  हो।  नेपाल सरकार मन्त्रिपरिषद्बाट  स्वीकृत भई आ.व. २०७३/७४ देखि देशभर सञ्चालित छ । सोच  : कृषिमा आधारित अर्थतन्त्रबाट कृषिजन्य उद्योगमा रुपान्तरित आधुनिक, व्यावसायिक, दीगो एवं आत्मनिर्भर कृषि क्षेत्रको विकास गर्ने । लक्ष्य : समग्र कृषि मूल्य श्रृंखलाका अवयवहरुको एकीकृत संयोजन र परिचालन मार्पmत खाद्य पोषण सुरक्षा सुनिश्चित गर्दै कृषि औद्योगिकरणमा उन्मुख दिगो आर्थिक अवसरहरु सृजना गरी राष्ट्रको समग्र विकासमा टेवा पु¥याउने । उद्देश्य : क) प्रमुख कृषि उपजह?को विशिष्टिक...